پسوندهای صفت (Adjektivendungen) در حالت بدون آرتیکل
haltet euch immer an den bestimmten Artikel – auch bei Nomen ohne Artikel
همیشه آرتیکل معین را ملاک قرار دهید؛ حتی اگر اسم آرتیکل نداشته باشد!
شاید از خودتان بپرسید: اسمها چه زمانی بدون آرتیکل میآیند؟ غیر از آن پنج گروهی که در جلسات قبلی معرفی شدند، حوزهها و معناهای دیگری هم هستند که در آنها معمولاً آرتیکل به کار نمیرود. از جمله: غذا (Essen)، آبوهوا (Wetter) و به طور کلی مفاهیم انتزاعی.
حالا سؤال مهم این است: اگر اسم بدون آرتیکل بیاید، صفت قبل از آن چه پایانهای میگیرد؟
دقیقاً همین موضوع، مبحث امروز ماست. و خبر خوب این است که این بخش خیلی آسانتر از چیزی است که شاید فکر میکنید. در واقع، فقط یک قانون ساده وجود دارد. حالا بیایید این قانون را با دقت بیشتری بررسی کنیم:
در هنگام صرف صفات، سه چیز به سرعت توجه شما را جلب میکنند. شما همیشه یک N در آخر صرف صفت دارید، در سه حالت زیر:
- آکوزاتیو (Akkusativ)
- داتیو جمع (Dativ Plural)
- حالت ملکی (Genitiv) برای اسمهای مذکر و خنثی
مثال:
Es gibt auch in Deutschland guten Wein. (Akkusativ)
حتی در آلمان هم شراب خوبی وجود دارد.
چیزی در آلمان وجود دارد؟ ← Wein در حالت AKk است. این حالت در آکوزاتیو فقط برای اسمهای مذکر پیش میآید و در اینجا، آرتیکل همیشه سیگنال n را با خود دارد. اما حتی اگر آرتیکل هم نداشته باشیم، باز صفت در آکوزاتیو در پایان خود n- را حفظ میکند.
در داتیو جمع هم همیشه با سیگنال n روبهرو هستیم. این را میدانید، چون در این حالت، اسم معمولاً به n- ختم میشود: den Kindern. حالا اگر آرتیکل حذف شود، این n از بین نمیرود، بلکه روی صفت باقی میماند:
Sie kocht nur mit frischen Zutaten. (Dativ Plural)
او فقط با مواد تازه آشپزی میکند.
همین پدیده را در حالت گنتیو هم میبینیم؛ یعنی در مورد اسمهای مذکر و خنثی. اینها همان اسمهایی هستند که با آرتیکل des میآیند و خود اسم هم معمولاً به -s یا -es ختم میشود. اگر همراه این اسمها یک صفت بیاید، در پایان صفت همیشه -n یا -en میماند؛ فرقی هم نمیکند که آرتیکل وجود داشته باشد یا نه.
Ich liebe den Duft gemahlenen Kaffees. (Genitiv m.)
من عطر قهوه آسیاب شده را دوست دارم.
Wir waren der Intensität nordischen Wetters ausgesetzt. (Genitiv n.)
ما در معرض شدت هوای شمالی بودیم.
پس در اسامی des در حالت ملکی، صفت همیشه یک N به خود میگیرد، مهم نیست که در این حالت، حرف تعریف (آرتیکل) وجود داشته باشد یا نه.
قانون کلی برای حالت بدون آرتیکل
بهجز این مورد، قانون کلی همان است: اگر اسم بدون آرتیکل بیاید، باید آخرین حرفِ آرتیکلِ معین را به صفت اضافه کنیم. به همین سادگی!
حالا بیایید این نکته را با چند مثال بررسی کنیم:
Nominativ (فاعلی):
Das ist guteR Wein aus dem Burgenland. (deR Wein)
این شراب خوبی از Burgenland (ایالتی در اتریش) است.
Das ist ursprünglichE Freude. (diE Freude)
این شادیِ اصلی است.
FrischeS Brot sollte man mit Vorsicht genießen. (daS Brot)
باید نان تازه را با احتیاط مصرف کرد.
WürzigE Kräuter geben der Speise das Besondere. (diE Kräuter)
سبزیجات معطر به غذا ویژگی خاصی میدهند.
Dativ Singular (داتیو مفرد):
در حالت داتیو مفرد، ما دو بار M داریم. آرتیکل معین در داتیو برای اسمهای مفرد مذکر و خنثی dem است. بنابراین اگر اسم بدون آرتیکل باشد، صفت باید این سیگنال M را خودش نشان بدهد. یعنی در این حالت، پایانی M به صفت منتقل میشود:
Mit guteM Wein kann man gute Soßen machen. (mit deM Wein)
با شراب خوب میتوان سسهای خوبی درست کرد.
Bei schlechteM Wetter bleiben wir zuhause. (bei deM Wetter)
در هوای بد در خانه میمانیم.
اسامی مؤنث در حالت داتیو، دارای آرتیکل معین deR میباشند. در صورتی که اسم ما فاقد آرتیکل باشد، باید حرف آخر این آرتیکل یعنی R را به صفت اضافه کنیم:
Mit großeR Freude geben wir bekannt, dass wir den ersten Preis gewonnen haben. (mit deR Freude)
با شادی زیاد اعلام میکنیم که جایزه اول را برنده شدهایم.
Genitiv (f. / Pl.) (deR):
در حالت ملکی، اسامی مؤنث و جمع، آرتیکل معین deR را دارند. در اینجا به عنوان آخرین حرف، R را داریم که آن را در اسامیای که آرتیکل ندارند، به صفت همراهشان اضافه میکنیم:
Das Geschenk war ein Zeichen großeR Zuneigung. (ein Zeichen deR Zuneigung)
هدیه نشانهای از محبتِ بزرگ بود.
Der Geschmack unbehandelteR Karotten ist intensiver. (der Geschmack deR Karotten)
طعم هویجهای خام شدیدتر است.
حالا با هم دو متن را بررسی میکنیم
در این دو متن، آرتیکلِ اسمها به کار نرفته است. این نوع کاربرد اسم بدون آرتیکل در آلمانی بسیار رایج است.
۱. Wetterbericht (گزارش هواشناسی)
متن اول، واقع یک گزارش هواشناسی و آبوهوا است. شما باید با توجه به نقش صفت در جمله، پایانههای صفتی را تشخیص بدهید. علاوه بر این، برای اسمهایی که داخل پرانتز آمدهاند نیز مشخص شده است که مذکر، مؤنث یا خنثی است. همچنین حروف اضافهای که با حالت دستوری خاصی به کار میروند هم در متن مشخص شدهاند.
Am Montag gibt es einen Mix aus strahlend... Sonne (f) und vereinzelt... Wolken (Pl). Am Dienstag fällt schwer... Regen (m). Am Donnerstag fällt aus dicht... Wolken (Pl) weiterhin leicht... Regen (m). In den Alpen gibt es weiß... Schnee (m). Es ist mit stark... Wind (m) zu rechnen.
پاسخ صحیح:
Am Montag gibt es einen Mix aus strahlender Sonne und vereinzelten Wolken. Am Dienstag fällt schwerer Regen. Am Donnerstag fällt aus dichten Wolken weiterhin leichter Regen. In den Alpen gibt es weißen Schnee. Es ist mit starkem Wind zu rechnen.
ترجمه و توضیح:
- strahlender Sonne: حرف اضافه aus همیشه به Dat نیاز دارد. اسم یک مؤنث داریم، در نتیجه به پایانه er نیاز داریم.
- vereinzelten Wolken: همانطور که گفتیم در جمع داتیو، همیشه پایانه en داریم. اسم Wolken جمع است و در اینجا به پایانه en نیاز داریم.
- schwerer Regen: اسم مذکر است و در اینجا نقش نهاد (فاعلی) دارد، پس به پایانه er نیاز داریم.
- aus dichten Wolken: حرف اضافه aus همیشه به Dat نیاز دارد. اسم Wolken جمع است و در اینجا به پایانه en نیاز داریم.
- leichter Regen: اسم مذکر است و در اینجا نقش نهاد (فاعلی) دارد، پس به پایانه er نیاز داریم.
- weißen Schnee: اسم مذکر است و در اینجا Akk است، پس به پایانه en نیاز داریم.
- mit starkem Wind: حرف اضافه mit همیشه به Dat نیاز دارد. اسم مذکر است و پسوند em به صفت اضافه میشود.
۲. Lebensmittel (مواد غذایی)
متن دوم، دستور تهیه یک غذا است.
Bringen Sie kalt... Wasser (n) mit fein... Zucker (m) in einem großen Topf zum Kochen. Geben Sie frisch... Obst (n) und süß... Saft (m) dazu. Lassen Sie das Ganze bei niedrig... Hitze (f) weichkochen. Legen Sie die Form mit braun... Backpapier (n) aus. Mischen Sie glatt... Mehl (n), braun... Zucker (m) und zerlassen... Butter (f) zu grob... Streuseln (Pl) zusammen.
پاسخ صحیح:
Bringen Sie kaltes Wasser mit feinem Zucker in einem großen Topf zum Kochen. Geben Sie frisches Obst und süßen Saft dazu. Lassen Sie das Ganze bei niedriger Hitze weichkochen. Legen Sie die Form mit braunem Backpapier aus. Mischen Sie glattes Mehl, braunen Zucker und zerlassene Butter zu groben Streuseln zusammen.
ترجمه و توضیح:
- Kaltes Wasser: در اینجا نقش Akk دارد و کلمه خنثی است، پس فقط es به صفت اضافه میکنیم.
- mit feinem Zucker: کلمه mit همیشه Dat ساز است. در اینجا کلمه مفرد مذکر داریم، پس فقط پایانه em را به صفت اضافه میکنیم.
- frisches Obst: نقش Akk دارد و کلمه خنثی است ← es.
- süßen Saft: نقش Akk داریم، کلمه مذکر داریم و پایانه en به صفت اضافه میکنیم.
- bei niedriger Hitze: کلمه bei همیشه Dat ساز است ← کلمه مؤنث Hitze، پس پایانه er را به صفت اضافه میکنیم.
- mit braunem Backpapier: کلمه mit که Dat ساز است ← کلمه خنثی است ← em.
- glattes Mehl: در اینجا نقش Akk دارد و کلمه خنثی است ← es.
- braunen Zucker: نقش Akk، و اسم مفرد مذکر ← en.
- zerlassene Butter: نقش Akk و اسم مؤنث ← e.
- zu groben Streuseln: کلمه zu همیشه Dat ساز است و Streuseln یک اسم در حالت جمع است، پایانه en به صفت اضافه میشود.
جمعبندی
پس یک نکتهی ساده را به خاطر بسپارید:
- در آکوزاتیو، در داتیو جمع و نیز در گنتیو با des، فقط یک n به صفت اضافه میکنیم؛ بدون هیچ فکر اضافهای.
- در بقیهی حالتها، آخرین حرفِ آرتیکل معین به صفت میچسبد.
این قانون ساده، البته با همان مفهوم سیگنال مرتبط است؛ مفهومی که در سراسر صرف صفت در زبان آلمانی به کار میرود.