چطور «از برلین» را درست بگوییم؟ (von, ab, aus)
حروف اضافهی aus, von, ab یک ویژگی مشترک دارند: اگر بخواهیم آنها را به انگلیسی ترجمه کنیم، هر سه معادل کلمهی from هستند.
اما سؤال اصلی اینجاست: آیا این سه حرف اضافه با هم برابرند؟ آیا میتوانیم آنها را به جای یکدیگر به کار ببریم یا تفاوتهای معنایی ظریفی بین آنها وجود دارد؟
در زبان آلمانی، انتخاب بین این سه گزینه به «نوع مبدأ» و «چگونگی حرکت به سمت بیرون» بستگی دارد. به زبان ساده، تصویر ذهنیای که هر کدام از اینها میسازند متفاوت است:
- von: به معنای «فاصله گرفتن از یک چیز/شخص» (von etwas weg)
- aus: به معنای «از داخل» یک فضا
- ab: به معنای «شروع حرکت از یک مبدأ» یا «از یک نقطه به بعد»
بیایید با جزئیاتِ حرف اضافهی von شروع کنیم تا ببینیم در چه موقعیتهایی بهترین انتخاب است:
حرف اضافه von
حرف اضافهی von معمولاً نشان میدهد که شخص یا چیزی از یک نقطه، مکان یا شخص شروع به حرکت میکند و از آن دور میشود. بیشتر بر مبدأ حرکت و فاصله گرفتن از آن تأکید دارد. همچنین در بعضی ساختارها، مانند فعل sich bewegen، نیز از von استفاده میشود؛ زیرا در اینجا هم مفهومِ حرکت از یک نقطه و دور شدن از آن وجود دارد.
Geh weg von der Wand!
از دیوار دور شو!
در اینجا شخصی در نزدیکی دیوار ایستاده است و فرد دیگری از او میخواهد که از آنجا یا از آن نقطه مکانی حرکت کند و دور شود.
علاوه بر این، وقتی کسی از یک سفر، مأموریت یا جابهجایی برمیگردد، باز هم معمولاً از von استفاده میکنیم؛ چون در این حالت، مبدأ بازگشت یا جایی که فرد از آن آمده، مورد نظر است.
Ich komme von einer Geschäftsreise zurück.
من از یک سفر کاری برمیگردم.
Ich komme direkt vom Flughafen.
من مستقیماً از فرودگاه میآیم.
Ich komme direkt von Linz.
من مستقیماً از لینتس میآیم.
Mein Zug fährt morgen vom Hauptbahnhof.
قطار من فردا از ایستگاه مرکزی حرکت میکند.
در این جمله نیز از von استفاده میکنیم، چون قطار از یک نقطهی مشخص، یعنی Hauptbahnhof، حرکت خود را آغاز میکند و از آن دور میشود.
Wir fliegen von Frankfurt.
ما از فرانکفورت پرواز میکنیم.
با کاربرد این جمله به سادگی بیان میکنیم که ما از محل حرکت که Frankfurt باشد، شروع به پرواز و دور شدن میکنیم.
همچنین از حرف اضافهی von زمانی استفاده میکنیم که نزد کسی بودهایم و حالا از پیش او برمیگردیم یا از او دور میشویم. در این حالت، von نشان میدهد که حرکت از کنارِ آن شخص یا از جایی که او در آنجاست آغاز میشود.
Ich komme vom Friseur.
من از آرایشگاه میآیم.
Ich komme gerade von Peter. Es geht ihm schon besser.
من همین الان از پیش پیتر میآیم. حالش بهتر شده است.
کاربرد von برای بیان زمان (Zeitangaben)
اگر بخواهیم بگوییم چیزی از یک زمان مشخص شروع میشود و ادامه مییابد، حرف اضافهی von یکی از اصلیترین ابزارهای ماست. در آلمانی دو روش رایج برای استفاده از von در بحث زمان وجود دارد:
۱. بیان یک بازهی زمانی مشخص با von...bis...
وقتی میخواهیم ابتدا و انتهای یک دوره یا فعالیت را مشخص کنیم، از ترکیب von...bis... استفاده میکنیم. در این حالت، ما یک «بازه زمانی» یا Zeitraum را نشان میدهیم.
Die Ordination ist von 9:00 bis 15:00 Uhr geöffnet.
مطب از ساعت ۹ تا ۱۵ باز است.
۲. بیان نقطهی شروع زمان با von ... an
همچنین از von میتوان برای نشان دادن یک نقطهی شروع در زمان استفاده کرد. در این کاربرد، von معمولاً در ترکیب ثابت von ... an میآید. ساختار این است که نشان میدهد چیزی از یک زمان مشخص آغاز میشود و بعد از آن ادامه دارد.
Ich wusste von Beginn an, dass er der Richtige für mich ist.
من از همان ابتدا میدانستم که او برای من مناسب است.
حرف اضافه ab
حرف اضافه و پیشوند ab معمولاً مفاهیمی مانند جدا شدن، دور شدن، آغاز شدن از یک نقطه یا حرکت به سمتی دیگر را بیان میکند.
این معنا را به خوبی میتوان در بسیاری از فعلهای دارای پیشوند ab- مشاهده کرد.
به طور مثال، در فعل abbiegen، شخص یا وسیلهی نقلیه از مسیر قبلی جدا میشود و به جهت دیگری میپیچد.
Ich biege von der Hauptstraße ab.
من از خیابان اصلی میپیچم. (یعنی من از خیابان اصلی دور میشوم)
و یا فعل abschneiden (برش دادن):
Ich schneide Scheiben vom Brot ab.
من چند برش از نان میبرم.
و البته تمام چیزهایی که با حرکت (جابهجایی) مرتبط باشند مثل:
تفاوت ab و von
هر دو حرف اضافه گاهی در فارسی «از» ترجمه میشوند، اما معنی آنها یکی نیست.
- von وقتی به کار میرود که بخواهیم مبدأ یا جایی را بگوییم که کسی یا چیزی از آنجا میآید یا از آن دور میشود.
- ab وقتی به کار میرود که بخواهیم نقطهی شروع یک مسیر، زمان، یا وضعیت را نشان بدهیم؛ یعنی تأکید آن روی «از اینجا به بعد» است.
پس تفاوت اصلی این دو در این است:
von = تأکید بر آمدن یا دور شدن از یک مبدأ
ab = تأکید بر شروع شدن از یک نقطه به بعد
Es gibt ab Berlin keinen Zug mehr nach Plattendorf. Du musst den Bus nehmen.
از برلین به بعد دیگر هیچ قطاری به سمت پالتندورف وجود ندارد. تو باید سوار اتوبوس شوی.
این جمله یعنی مثلاً در مسیر Berlin → Dresden هنوز قطار وجود دارد، اما از نقطهی Berlin به بعد دیگر قطاری به سمت Plattendorf نیست. پس در اینجا ab Berlin فقط مبدأ حرکت را نشان نمیدهد، بلکه نقطهی شروع یک وضعیت جدید را بیان میکند: از Berlin به بعد دیگر قطاری به سمت Plattendorf وجود ندارد.
Der Zug fährt ab München mit Speisewagen.
قطار از مونیخ حرکت میکند و واگن رستوران دارد.
این جمله یعنی مثلاً در مسیر Wien -> Frankfurt، قطار پیش از رسیدن به München واگن رستوران ندارد، اما از München به بعد واگن رستوران به قطار اضافه میشود. پس در اینجا ab München فقط مبدأ حرکت را نشان نمیدهد، بلکه نقطهی آغاز یک وضعیت جدید را بیان میکند.
Die Linie 5 fährt ab Hauptbahnhof.
خط ۵ از ایستگاه مرکزی حرکت میکند.
اینجا ab Hauptbahnhof یعنی نقطهی شروع حرکت خط ۵، ایستگاه مرکزی است. پس تأکید ab روی این است که مسیر یا سرویس از آن نقطه آغاز میشود.
Der Flug nach Dubai geht ab Frankfurt.
پرواز به دبی از فرانکفورت انجام میشود.
اینجا ab Frankfurt یعنی فرانکفورت نقطهی آغاز حرکت است؛ پس تأکید روی این است که پرواز از فرانکفورت شروع میشود.
در حالت زمانی (temporal) نیز از ab برای نشان دادن یک نقطه شروع استفاده میشود.
Ab 1. März arbeite ich bei der Firma MxM.
از اول مارس در شرکت MxM کار میکنم.
اینجا ab 1. März یعنی شروع زمان این وضعیت از اول مارس است.
Die Supermärkte sind in dieser Stadt schon ab 6:00 Uhr geöffnet.
سوپرمارکتها در این شهر از ساعت ۶ صبح باز هستند.
اینجا ab 6:00 Uhr یعنی شروع زمانی باز بودن از ساعت ۶ صبح است.
Ab 16 darf man wählen.
از ۱۶ سالگی اجازهی رأی دادن وجود دارد.
اینجا ab 16 یعنی اجازهی رأی دادن از سن ۱۶ سال آغاز میشود.
حرف اضافه aus
حرف اضافهی aus (خروج از یک فضای محصور) برخلاف von و ab، تأکید بر مفهوم «خروج از داخل یک فضا» دارد.
قاعده طلایی: برای اینکه بتوانیم از aus استفاده کنیم، آن شخص یا شیء باید ابتدا در یک فضای محصور یا محیطی که او را احاطه کرده، قرار گرفته باشد (یعنی وضعیت in).
در واقع aus پاسخ حرکت از وضعیتی است که با in توصیف میشود:
- im Zimmer (در اتاق): دیوارها دور ما هستند.
- im Bett (در تخت): پتو دور ما هست.
- in der Stadt (در شهر): خانهها دور ما هستند.
- im Wald (در جنگل): درختان دور ما هستند.
- In den Bergen (در کوهها): کوهها ما را احاطه کردهاند.
وقتی aus همراه با یک شخص به کار میرود، نشاندهندهی این است که چیزی (مانند احساس، افکار، سخنان یا کلمات) از درون ذهن یا وجود آن شخص به بیرون جریان پیدا کرده و خارج میشود. در واقع در اینجا، «وجود شخص» به عنوان همان فضای محصوری در نظر گرفته میشود که چیزی از داخل آن بیرون میآید.
Die Sätze flossen nur so aus ihm heraus.
جملات همین طور [مثل سیل/آب] از دهان او جاری میشدند.
استفاده از aus برای حالات روحی: وقتی احساسی که مدتها پنهان شده بود ناگهان ابراز میشود، از aus استفاده میکنیم.
Er hatte seine Gefühle immer verdrängt. Jetzt brach es plötzlich aus ihm heraus.
او همیشه احساساتش را سرکوب کرده بود. حالا ناگهان [این احساسات] از درونش فوران کرد.
کاربرد رایج aus با اشیاء و ساختمانها
۱. خروج از یک شیء: بیشترین کاربرد aus در زندگی روزمره، برای بیان خارج شدن از داخل اشیاء یا ساختمانهاست. در این حالت، aus دقیقاً به ما میگوید که آن موجود یا شیء، ابتدا در یک فضای بسته قرار داشته است. به تفاوتِ این دو مثال دقت کنید:
Die Katze springt aus dem Karton.
گربه از [داخل] کارتن بیرون میپرد.
تحلیل: گربه پیش از پریدن، کاملاً درون کارتن (یک فضای محصور) قرار داشته است.
۲. خروج از یک ساختمان:
Er kommt aus dem Flughafen.
او از [داخل ساختمان] فرودگاه میآید.
تحلیل: وقتی از aus استفاده میکنیم، تأکید داریم که شخص در ساختمان فرودگاه بوده و حالا از در آن خارج شده است.
نکتهی مهم برای مقایسه: اگر میگفتیم von Flughafen (با استفاده از von)، یعنی او از «محدوده یا سمت» فرودگاه میآید و لزوماً به این معنی نیست که داخل ساختمان بوده است (مثلاً ممکن است مسافرکشی بوده که در محوطهی باز فرودگاه منتظر مسافر بوده است). اما aus مستقیماً به خروج از داخل ساختمان اشاره دارد.
حال این سؤال پیش میآید که در مورد شهرها و کشورها وضعیت به چه صورت است؟ برای مثال:
Sie kommt aus Denver.
او از دنور میآید.
Er kommt aus Japan.
او از ژاپن میآید.
در اینجا از نظر تئوری میتوان aus را مانند von به کار برد؛ یعنی با این معنا که کسی سفری انجام داده و حالا از Denver یا از Japan برگشته است. همانطور که در مثالها میبینیم، در چنین حالتی معمولاً از فعلهایی مانند zurückkommen (برگشتن) یا از قیدهایی مثل gestern (دیروز) یا gerade (همین الان) استفاده میشود تا مشخص شود که منظور، یک سفر بوده است.
Sie ist erst gestern aus Denver gekommen.
او تازه دیروز از دنور آمده است.
چرا باید در این گونه جملهها از نشانهها و قیدهایی مثل direkt, gerade و مانند آنها استفاده کرد؟
دلیلش این است که اگر این نشانهها نباشند و از بافت جمله هم معلوم نباشد که صحبت از یک سفر است، چنین جملههایی معمولاً این معنا را میدهند که شخص اهل آنجاست؛ یعنی در آنجا به دنیا آمده، ریشهاش از آنجاست یا مدت طولانی در آنجا زندگی کرده است.
Sie kommt aus Denver.
او اهل دنور است. (Sie ist eine Einwohnerin von Denver.)
Er kommt aus Japan.
او ژاپنی است. (Er ist Japaner.)
علاوه بر این، aus میتواند به این معنا باشد که کسی از یک شهر یا کشور حرکت کرده و آنجا را ترک میکند. وقتی در این زمینه از aus استفاده میشود، تأکید اصلی بر این است که شخص درون آن شهر یا کشور بوده است؛ درست مانند اینکه در یک غار تمثیلی قرار داشته و با خانهها، ساختمانها یا مرزهای جغرافیایی احاطه شده بوده است. حالا شخص این غار فرضی را ترک میکند و به بیرون قدم میگذارد.
به همین دلیل، در چنین ساختارهایی معمولاً از قیدهایی مانند hinaus (به سمت بیرون/دور از گوینده) یا heraus (به سمت بیرون/نزدیک به گوینده) استفاده میشود؛ یا اینکه این مفهوم خروج، از بافت و زمینهی خود جمله مشخص میگردد. به عنوان مثال:
Sie fuhren aus Berlin hinaus ins schöne Brandenburger Land.
آنها از برلین خارج شدند و به سمت منطقهی زیبای براندنبورگ رفتند.
آنها از شهر برلین که مثل یک فضای محصور دورشان را گرفته بود، به سمت فضای باز بیرون حرکت کردند.
Fahrt doch einmal aus Berlin heraus zu uns aufs Land!
یک بار از برلین بیرون بیایید و به روستای ما بیایید!
Viele flüchteten aus dem Land, in dem Krieg herrschte.
بسیاری از کشور جنگزده فرار کردند.
در مثال بالا (فرار از کشور جنگزده)، از آنجایی که در آن کشور جنگ حاکم است، ساکنان آن مانند زندانیانی در یک وضعیت وحشتناک و محصور تصویر شدهاند. در اینجا، مفهوم «بیرون آمدن» (خروج از یک فضای بسته) از زمینهی خود جمله کاملاً قابل درک است.
اما در مثالی مانند جملهی زیر، اوضاع متفاوت است:
Wir fliegen aus Berlin.
بدون استفاده از واژههایی مانند hieraus یا بدون داشتن یک زمینهی مشخص که بر «خارج شدن از مرزهای شهر» تأکید کند، این جمله اشتباه است. زیرا پرواز کردن از یک شهر، لزوماً به معنای «خارج شدن از یک فضای محصور یا غارمانند» نیست، بلکه صرفاً نشاندهندهی مبدأ حرکت است.
بنابراین، جملهی صحیح به شکل زیر خواهد بود:
Wir fliegen von Berlin.
ما از برلین پرواز میکنیم. (برلین مبدأ حرکت ماست)
Wir fliegen ab Berlin.
پرواز ما از برلین شروع میشود. (برلین نقطهی شروع پرواز/حرکت در برنامه است)